Ρύθμιση Οφειλών – Πτωχευτικό Δίκαιο Φυσικών Προσώπων και Επιχειρήσεων

Επικοινωνηστε μαζι μας

1. Η ρύθμιση οφειλών φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων

Μετά την ψήφιση του Ν.4738/2020για τη “Ρύθμιση οφειλών και παροχή δεύτερης ευκαιρίας” ρυθμίζονται ενιαία οι δυνατότητες διευθέτησης των οφειλών των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων από τη μία και των επιχειρήσεων από την άλλη. Παράλληλα, με την εξαίρεση της ελεύθερης διαπράγματευης με τα πιστωτικά ιδρύματα και της διαπραγμάτευσης μέσω του Κώδικα Δεοντολογίας του Ν.4224/2013, όλες οι υπόλοιπες δυνατότητες προβλέπονται στο Ν.4738/2020. Κρίσιμο επομένως είναι ο κάθε επαγγελματίας ή φυσικό πρόσωπο να γνωρίζει σε ποιο νομοθετικό πλαίσιο υπάγεται και ποιο τον συμφέρει περισσότερο.

1. Ελεύθερη διαπραγμάτευση με τις τράπεζες ή διαπραγμάτευση στο πλαίσιο του Κώδικα Δεοντολογίας

Τόσο τα νοικοκυριά όσο και οι έχοντες επαγγελματικά χρέη προς τράπεζες υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του Κώδικα Δεοντολογίας του Ν.4224/2013, είτε είναι φυσικά είτε νομικά πρόσωπα. Στο πλαίσιο του Κώδικα Δεοντολογίας γίνεται ανταλλαγή προτάσεων και πληροφοριών μεταξύ του οφειλέτη και της κάθε τράπεζας ξεχωριστά, προκειμένου να βρεθεί η “κατάλληλη ρύθμιση” της κάθε οφειλής, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις τράπεζες και χρονοδιαγράμματα. Όταν μία επιχείρηση καθυστερήσει την αποπληρωμή μίας δόσης πάνω από 60 ημέρες, η τράπεζα έχει υποχρέωση να ξεκινήσει τη Διαδικασία Επίλυσης Καθυστερήσεων του ΚΔ για την εξεύρεση κατάλληλης ρύθμισης, προτού προβεί σε καταγγελία της σύμβασης.

2. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός του Ν.4738/2020

Εξωδικαστικό και προαιρετικό χαρακτήρα έχει και ο μηχανισμός του Ν.4738/2020. Υπάρχουν όμως βασικές διαφορές:

– Αφορά όχι μόνο οφειλές προς τράπεζες αλλά και προς το Δημόσιο (ΑΑΔΕ, Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης κτλ).

– Η διαδικασία της διαπραγμάτευσης είναι συλλογική, με ορισμένες προϋποθέσεις και διενεργείται μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

– Προβλέπεται υπό προϋποθέσεις η επιδότηση των δανείων με εξασφάλιση στην κύρια κατοικία για 5 έτη.

3. Ο νέος Πτωχευτικός Κώδικας (Ν.4738/2020)

Με το νέο Πτωχευτικό Κώδικα παρέχεται η δυνατότητα απαλλαγής από τα χρέη με ρευστοποίηση του συνόλου της περιουσίας και πρόβλεψε μίσθωσης της κύριας κατοικίας για τους ευάλωτους οφειλέτες με δικαίωμα επαναγοράς.

Ποια επιλογή είναι η κατάλληλη για τον οφειλέτη;

Το ποιο νομοθετικό πλαίσιο συμφέρει το κάθε νοικοκυρό ή επιχείρηση είναι ζήτημα που πρέπει να κρίνεται εξατομικευμένα, ανάλογα με το προφίλ τουςκαι τις ιδιαίτερες ανάγκες τους. 

2. Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών του Ν.4738/2020

– Σκοπός και βασικά χαρακτηριστικά

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών του Ν.4738/2020 είναι εξωδικαστική διαδικασία ρύθμισης οφειλών φυσικών και νομικών προσώπων. Το βασικό της χαρακτηριστικό είναι ότι είναι προαιρετική για τους πιστωτές, δηλαδή δεν υποχρεώνονται να συμμετάσχουν. Αν όμως δηλώσουν συμμετοχή στη διαδικασία, η ρύθμιση είναι δεσμευτική για όλους τους συμμετέχοντες, εφόσον όμως συμφωνήσει η πλειοψηφία των συμμετεχόντων (60% του συνόλου των απαιτήσεων και 40% των των εμπραγμάτως εξασφαλισμένων απαιτήσεων). Οι όροι ρύθμισης με τους χρηματοδοτικούς φορείς είναι ελεύθεροι, ωστόσο για τη ρύθμιση των χρεών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

– Ποιους πιστωτές αφορά

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός αφορά περιοριστικά:

α. Τους χρηματοδοτικούς φορείς (τράπεζες, εταιρίες χρηματοδοτικής ρύθμισης κτλ.)

β. Το Δημόσιο

γ. Τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης.

Αυτό σημαίνει ότι πιστωτές όπως οι προμηθευτές μιας επιχείρησης ή η ΔΕΗ και λοιποί ιδιώτες δεν υπάγονται στη διαδικασία.

– Προϋποθέσεις

H υποβολή αίτησης για υπαγωγή στη διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών δεν επιτρέπεται εφόσον:

α) ενενήντα τουλάχιστον τοις εκατό (90%) των συνολικών οφειλών του οφειλέτη σε χρηματοδοτικούς φορείς, στο Δημόσιο και στους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης οφείλεται σε έναν χρηματοδοτικό φορέα ή το σύνολο των οφειλών του προς τα πρόσωπα αυτά δεν υπερβαίνει το ποσό των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ,

β) ο οφειλέτης έχει υποβάλει αίτηση ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου για την επικύρωση συμφωνίας εξυγίανσης ή για την κήρυξή του σε πτώχευση ή για υπαγωγή στη διαδικασία του ν. 3588/2007 (Α’ 153), ή του ν. 3869/2010 (Α’ 130), ή του ν. 4605/2019 (Α’ 52), ή του ν. 4469/2017 (Α’ 62), εκτός εάν έχει υπάρξει έγκυρη παραίτησή του από τις εν λόγω διαδικασίες, μέχρι την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για υπαγωγή στη διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών,

γ) ο οφειλέτης έχει τεθεί σε λύση ή εκκαθάριση,

δ) έχει εκδοθεί οριστική απόφαση υπαγωγής σε μία από τις αναφερόμενες στην περ. β` διαδικασίες ή στη διαδικασία του άρθρου 68 του ν. 4307/2015, ή έχει συζητηθεί ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου η αίτηση υπαγωγής του στις παραπάνω διαδικασίες και εκκρεμεί η έκδοση δικαστικής απόφασης, ή δεν έχουν παρέλθει δεκαπέντε (15) τουλάχιστον μήνες από την απόφαση υπαγωγής, ή δεν έχουν παρέλθει τουλάχιστον δώδεκα (12) μήνες από την με οποιοδήποτε τρόπο ολοκλήρωση διαδικασίας του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης

ε) οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο έχει καταδικαστεί με αμετάκλητη απόφαση για: i) φοροδιαφυγή, ii) νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, υπεξαίρεση, εκβίαση, πλαστογραφία, δωροδοκία, δωροληψία, λαθρεμπορία, καταδολίευση δανειστών, χρεοκοπία, ή απάτη, σε βαθμό κακουργήματος. Ειδικά επί νομικών προσώπων, αν έχει καταδικαστεί φυσικό πρόσωπο εντεταλμένο στη διαχείριση από το νόμο ή από ιδιωτική βούληση ή με δικαστική απόφαση, και ιδίως αυτό που φέρει την ιδιότητα του προέδρου ή του διευθύνοντος συμβούλου ή του διαχειριστή ή του εταίρου, για μία από τις παραπάνω αξιόποινες πράξεις που τελέστηκε στο πλαίσιο της δραστηριότητας του νομικού προσώπου που αιτείται την ένταξή του στη διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών.

στ) ο οφειλέτης, ο οποίος έχει εξυπηρετούμενες ή ενήμερες οφειλές προς το σύνολο των πιστωτών του, δεν επικαλείται γεγονότα από τα οποία να προκύπτει η επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης σε ποσοστό τουλάχιστον 20%, είτε λόγω μείωσης των εισοδημάτων του είτε λόγω αύξησης των δαπανών του.

– Διαδικασία

Η αίτηση για την εξωδικαστική ρύθμιση οφειλών υποβάλλεται από τον οφειλέτη ηλεκτρονικά στην Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους με τη χρήση της Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας Εξωδικαστικής Ρύθμισης Οφειλών. Οι πιστωτές μπορούν να κινήσουν τη διαδικασία κοινοποιώντας στον οφειλέτη με e-mail ή με δικαστικό επιμελητή ή με συστημένη επιστολή πρόσκληση για την εξωδικαστική αναδιάρθρωση των οφειλών του, θέτοντας προθεσμία για την υποβολή αίτησης στην πλατφόρμα έως 45 ημερολογιακές ημέρες

Με την αίτηση παρέχεται από τον οφειλέτη άδεια για την άρση του απορρήτου των τραπεζικών καταθέσεων και του φορολογικού απορρήτου.

Σε περίπτωση αίτησης φυσικού προσώπου παρέχεται επιπλέον της άδειας, η άδεια ανάκτησης, η οποία περιλαμβάνει και τα στοιχεία και έγγραφα που αφορούν τον ή τη σύζυγο ή τον συμβίο ή τη συμβία του οφειλέτη και τα εξαρτώμενα μέλη. Ο σύζυγος ή η σύζυγος ή ο συμβίος ή η συμβία και τα εξαρτώμενα μέλη συνυπογράφουν την αίτηση για την παροχή της παραπάνω άδειας ανάκτησης.

– Προληπτικά μέτρα προστασίας του οφειλέτης

Από την υποβολή της αίτησης και μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας, αναστέλλονται τα αναγκαστικά μέτρα και η συνέχιση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης επί απαιτήσεων, κινητών και ακινήτων κατά του οφειλέτη.

Η αναστολή δεν καταλαμβάνει την διενέργεια πλειστηριασμού ο οποίος έχει προγραμματισθεί εντός τριών (3) μηνών από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης από τον οφειλέτη.

– Σύμβαση αναδιάρθρωσης

Μετά την υποβολή της αίτησης, οι συμμετέχοντες πιστωτές που είναι χρηματοδοτικοί φορείς δύνανται να καταθέσουν πρόταση ρύθμισης προς τον οφειλέτη. Αν πρόταση εξασφαλίσει τη συναίνεση του οφειλέτη, της πλειοψηφίας των συμμετεχόντων πιστωτών που είναι χρηματοδοτικοί φορείς και τουλάχιστον του ποσοστού συμμετεχόντων πιστωτών με ειδικό προνόμιο, υπογράφεται μεταξύ των συναινούντων πιστωτών και του οφειλέτη η σύμβαση αναδιάρθρωσης.

Αν δεν υπογραφεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης οφειλών εντός δύο (2) μηνών από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, η διαδικασία θεωρείται περατωθείσα ως άκαρπη.

Με την επίτευξη σύμβασης αναδιάρθρωσης δεν επιτρέπεται σε πιστωτή, ο οποίος δεσμεύεται από τη σύμβαση, η επίσπευση αναγκαστικής εκτέλεσης και αναστέλλονται αυτοδικαίως τα μέτρα ατομικής και συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη.

– Ειδικότεροι όροι σχετικά με τη ρύθμιση χρεών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης

Η σύμβαση γίνεται αποδεκτή από το Δημόσιο ή το Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, εφόσον ικανοποιούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

i. οι απαιτήσεις του Δημοσίου και των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης δεν υπερβαίνουν, τόσο ως προς το Δημόσιο όσο και ως προς το σύνολο των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης, το ποσό του 1.500.000 €,

ii. το Δημόσιο και οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης εκπροσωπούν συνολικά ποσό απαιτήσεων μικρότερο από το σύνολο των απαιτήσεων των συμμετεχόντων χρηματοδοτικών φορέων κατά του οφειλέτη και

iii. το περιεχόμενο της σύμβασης αναδιάρθρωσης προέκυψε από το προβλεπόμενο υπολογιστικό εργαλείο.

Όταν τα ποσά οφειλών υπερβαίνουν το 1.500.000) € προβλέπονται ειδικότερες προϋποθέσεις.

Στις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης δεν μπορεί να προβλέπεται:

1. η αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης σε περισσότερες από 240 δόσεις,

2. η ρύθμιση οφειλών που έχουν ήδη ρυθμισθεί βάσει του παρόντος Εξωδικαστικού Μηχανισμού ή του ν. 4469/2017 (Α’ 62), ανεξάρτητα αν η ρύθμιση είναι σε ισχύ,

3. η τμηματική αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο ή Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ανά χρονικά διαστήματα που υπερβαίνουν τον μήνα,

4. η καταβολή μηνιαίας δόσης μικρότερης των 50 €,

5. η παροχή περιόδου χάριτος για την αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο ή τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης,

6. η ικανοποίηση απαιτήσεων του Δημοσίου ή των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης με άλλα ανταλλάγματα αντί χρηματικού ποσού. (άρθρο 22)

Υπό προϋποθέσεις προβλέπεται η διαγραφή οφειλών προς το Δημόσιο και τους ΦΚΑ και μάλιστα η διαγραφή βασικής οφειλής προς φορείς κοινωνικής ασφάλισης δεν επηρεάζει τα ασφαλιστικά δικαιώματα.

– Επιδότηση καταβολής δόσεων

Προβλέπεται η δυνατότητα επιδότησης καταβολής δόσεων σε οφειλέτες που έχουν ρυθμίσει ή δεν έχουν καθυστερήσει για χρονικό διάστημα άνω των 90 ημερών τις οφειλές τους προς χρηματοδοτικούς φορείς, το Δημόσιο και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, για την αποπληρωμή δανείων που εξασφαλίζονται με την κύρια κατοικία τους για πέντε (5) χρόνια από την ημερομηνία της αίτησης.

Οι προϋποθέσεις για τη λήψη επιδότησης είναι σωρευτικά:

1. Ο οφειλέτης να έχει εμπράγματο δικαίωμα, αποκλειστικής ή κατ’ ιδανικό μερίδιο, κυριότητας (πλήρους ή ψιλής) ή επικαρπίας σε ακίνητο, το οποίο αποτελεί την κύρια κατοικία του και βρίσκεται στην Ελλάδα.

2. Πριν την υποβολή της αίτησης επιδότησης, να έχει εγγραφεί για την εξασφάλιση της οφειλής, υποθήκη ή προσημείωση υποθήκης σε ακίνητο, που χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία του οφειλέτη.

3. Οι συνολικές οφειλές προς τους χρηματοδοτικούς φορείς, το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης να είναι τουλάχιστον 20.000 ευρώ.

4. Το υπόλοιπο της οφειλής από δάνειο που εξασφαλίζεται με την κύρια κατοικία, να μην υπερβαίνει το ποσό των 135.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, το οποίο προσαυξάνεται κατά 20.000 ευρώ για κάθε επιπλέον μέλος, έως του ανώτατου ποσού των 215.000 ευρώ ανά πιστωτή.

5. Το δάνειο δεν έχει καταγγελθεί σε χρονικό διάστημα πέραν του ενός έτους από την υποβολή της αίτησης.

6. Επήλθε μείωση των οικογενειακών εισοδημάτων.

Το ποσό της επιδότησης κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.

Διαβάστε εδώ το κείμενο του νόμου (άρθρα 5 – 30).

3. Το νέο Πτωχευτικό Δίκαιο

Η πτώχευση των φυσικών προσώπων με ή χωρίς εμπορική ιδιότητα και των επιχειρήσεων ρυθμίζεται ενιαία με το Ν.4738/2020 (Ρύθμιση Οφειλών και Παροχή Δεύτερης Ευκαιρίας). Από την 1.6.2021 ο Ν.3869/2010 (νόμος Κατσέλη) καταργήθηκε και επομένως τα φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν εμπορική ιδιότητα πτωχεύουν με την ίδια διαδικασία που πτωχεύουν και οι έμποροι. Για την πλειοψηφία των νοικοκυριών αλλά και για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις προβλέπεται μία σχετικά απλοποιημένη διαδικασία πτώχευσης που βασίζεται σε ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Το βασικό χαρακτηριστικό του Ν.4738/2020 είναι η ρύθμιση των χρεών του οφειλέτη με ρευστοποίηση όλης της περιουσίας του και την υπό προϋποθέσεις απαλλαγή του από τα υπόλοιπα των χρεών. Ειδικά για τα φυσικά πρόσωπα με ιδιαίτερα χαμηλά εισοδήματα προβλέπεται η μίσθωση της κύριας κατοικίας που ρευστοποιείται, με δικαίωμα επαναγοράς το πολύ σε δώδεκα χρόνια.

Διαβάστε εδώ το κείμενο του νόμου (άρθρα 75 επ.).

4. Ρύθμιση τραπεζικών χρεών

Διαμεσολάβηση με τράπεζες για ρύθμιση χρεών – Διαχείριση Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών

Για τους οφειλέτες που για πρώτη φορά βρίσκονται σε αδυναμία να εξυπηρετήσουν τις οφειλές τους από δάνεια (στεγαστικά, επιχειρηματικά, καταναλωτικά) και κάρτες, ένα πρώτο στάδιο συνιστά η ατομική διαπραγμάτευση με την κάθε τράπεζα. Αυτό μπορεί να γίνει είτε ελεύθερα είτε με τη διαδικασία του Κώδικα Δεοντολογίας του Ν.4224/2013.

Ο Κώδικας Δεοντολογίας αποτελεί μία διαδικασία ανταλλαγής προτάσεων και πληροφοριών μεταξύ του οφειλέτη και της κάθε τράπεζας ξεχωριστά, προκειμένου να βρεθεί η “κατάλληλη ρύθμιση” της κάθε οφειλής, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις τράπεζες και χρονοδιαγράμματα. Όταν ο οφειλέτης καθυστερήσει την αποπληρωμή μίας δόσης πάνω από 60 ημέρες, η τράπεζα έχει υποχρέωση να ξεκινήσει τη Διαδικασία Επίλυσης Καθυστερήσεων του ΚΔ για την εξεύρεση κατάλληλης ρύθμισης, προτού προβεί σε καταγγελία της σύμβασης. Άρνηση του δανειολήπτη να απαντήσει στις έγγραφες επιστολές που αποδεδειγμένα έχει λάβει, έχει ως συνέπεια αφενός το χαρακτηρισμό του ως μη συνεργάσιμου δανειολήπτη και αφετέρου τη δυνατότητα της τράπεζας να ξεκινήσει διαδικασίες εκτέλεσης.

Συνιστάται, πάντως, ο οφειλέτης που βρίσκεται ή πρόκειται να βρεθεί σε αδυναμία πληρωμών και απευθύνεται στην τράπεζα για να διαπραγματευτεί τυχόν ρύθμιση της οφειλής του, να το κάνει μέσω της διαδικασίας του Κώδικα Δεοντολογίας, καθώς, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης, υπάρχουν κανόνες και μεγαλύτερη διαφάνεια στην επικοινωνία του με την τράπεζα.

5. Προστασία από αναγκαστική εκτέλεση

Αν ο οφειλέτης δεν καταφέρει, για οποιοδήποτε λόγο, να ρυθμίσει είτε εξωδικαστικά είτε μέσω του Ν.4605/2019 τις οφειλές του, τότε υφίσταται κίνδυνος να ξεκινήσει αναγκαστική εκτέλεση εις βάρος της κύριας κατοικίας του. Στην περίπτωση αυτή, ο οφειλέτης θα μπορεί να ασκήσει μόνο τα ένδικα μέσα που προβλέπονται από τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Ενδεικτικά, μεταξύ άλλων, θα μπορεί να ασκήσει:

α. ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής, προσβάλλοντας πχ. την απαίτηση λόγω ύπαρξης καταχρηστικών ΓΟΣ,

β. ανακοπή κατά των πράξεων εκτέλεσης (επιταγή προς πληρωμή, κατάσχεση κτλ), προσβάλλοντας πχ. την καταχρηστικότητα των πράξεων αυτών,

γ. ανακοπή διόρθωσης του τιμήματος πρώτης προσφοράς.

Το γραφείο διαθέτει μεγάλη εμπειρία στη διαχείριση υποθέσεων ληξιπρόθεσμων οφειλών που βρίσκονται στο στάδιο της αναγκαστικής εκτέλεσης, με την άσκηση ανακοπών και αναστολών εκτέλεσης είτε στα πολιτικά είτε στα διοικητικά δικαστήρια.

Ειδικότερα στο πεδίο των διαταγών πληρωμής από τράπεζες, έχουν γίνει δεκτές πολλές ανακοπές οφειλετών – πελατών μας, με την αναγνώριση γενικών όρων συναλλαγών (ΓΟΣ) ως καταχρηστικών.

Βλ. ενδεικτικά σχετικές αποφάσεις εδώ (λινκ)

6. Προϊσχύσαν νομοθετικό πλαίσιο

Η ρύθμιση οφειλών και η προστασία της κύριας κατοικίας μετά το Ν.4605/2019

Εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης επιχειρηματικών οφειλών Ν.4469/2017

Ν.3869/2010 (νόμος Κατσέλη)

Δημοσιεύτηκε ο Ν.4745/2020 για την επιτάχυνση της εκδίκασης εκκρεμών υποθέσεων του ν. 3869/2010

Διαβάστε περισσότερα εδώ